خود آن دين نيست ، و گرنه مىبايست همه فقها در فهم دين و درك احكام الهى از هر خطا و لغزشى مصون و معصوم باشند ، و آراء فقها همانند قرآن و سنّت حجّت باشد ، براى چنين تصوّرى دليلى از قرآن و سنّت نداريم . « 1 » 2 . وصى بدون وصيّت در كتاب اختلاف ابى حنيفه و ابن ابى ليلى آمده است : « ابو حنيفه مىگويد : اگر شخصى براى خود وصى تعيين كرد ، و در حال حيات موصى وصى از دنيا رفت ، پس موصى براى خود وصى ديگرى انتخاب كرد ، در اينجا اين وصى از طرف هر دو ، وصى خواهد بود ؛ يعنى هم از طرف موصى ، و هم از طرف وصى درگذشته » . « 2 » ترديدى نيست در اينكه وصى اوّل هرگز به وصى دوم وصيّت نكرده است ، ولى طبق فتواى ابو حنيفه ، وصى دوّم ، هم وصى موصى و هم وصى وصى نخستين است ، يعنى وصّى بدون وصيّت . من اين فتوى را خواندم و تلاش كردم كه مدركى براى اين فتوى پيدا كنم ولى هرگز نتوانستم ، كه وصى بدون وصيّت مفهومى ندارد . نيازى به توضيح نيست كه نه در مذهب جعفرى

--> ( 1 ) - در جلد اول « اخبار القضا » تاليف « وكيع » آمده است : محمد بن عبيد بن ميمون گفته است : سه چيز هرگز داخل مدينه نمىشود : 1 . دجال ، 2 . طاعون ، 3 . رأى ابو حنيفه ( مؤلف ) . ( 2 ) - اختلاف ابى حنيفه و عباس و ابن ابى ليلى ، ص 90 ، چاپ 1358 ه